kennismaking met een onderwereld

Het boek schetst de Russische geschiedenis vanaf de Oktoberrevolutie van 1917, maar dan door een persoonlijke bril. De auteur - die 25 jaar zelf in Rusland woonde - kruipt in de rol van een schrijver-personage dat tijdens de glasnost in de jaren 80 en 90 meedraait in een wereld van zwarte handel, corruptie en keiharde valuta.

Hoewel ook de gruwelen van de tsaren, Stalin en Hitler voorbijkomen, is het vooral die schaduwwereld die blijft hangen: de maffia, de afpersing en het gesjoemel. Het blaast me omver waartoe puur gewin mensen drijft. Hoe ze over lijken gaan en hoe vrouwen onbeschaamd als escortes worden ingezet. Het voelt als een ver-van-mijn-bed-onderwereld, al komt het schokkend dichtbij wanneer je kijkt naar de tv-documentaires over de huidige drugsmaffia in onze eigen steden.

Al lezend voel je bijna de fysieke aantrekkingskracht en het gevaar van die corruptie. Je merkt hoe angstaanjagend weinig er nodig is om af te glijden naar een parallelle werkelijkheid. Een wereld van gigantische geldsommen, slopende stress en een constante achterdocht waarin de grens tussen waarheid en leugen verdwijnt. Mensen worden gereduceerd tot pionnen en macht groeit uit tot een woekerende kanker die het mens-zijn zelf aantast. Je begrijpt na dit boek meteen waarom corruptie in Rusland en Oekraïne nog altijd zo diep geworteld zit.

Toch is het geen gortdroog duister relaas. Het hoofdpersonage bezwijkt niet onder de druk en zijn liefde voor zijn vrouw Julia houdt stand. Na al het bedrog vinden ze een manier om vanaf nul weer iets op te bouwen, gericht op klein geluk. Dat geeft het verhaal een hoopvolle onderlaag.

Eerlijk is eerlijk: de schrijfstijl van Pieter Waterdrinker is soms wat bombastisch. Zelf zou ik flink hebben gesnoeid in de adjectieven, de al te ingewikkelde metaforen en de soms wat rationele Toon. Maar ondanks dat: absoluut de moeite waard om te lezen!