Vrouw met narcistische persoonlijkheid?

Dat Yesteryear in de V.S. een bestseller is, kan ik me heel goed voorstellen. De beweging van ‘traditionele christenvrouwen’ (tradwives), zoals beschreven in de roman, is bij ons gelukkig nog niet echt doorgedrongen, maar leeft daar wel. Het hoofdpersonage is er een sprekend voorbeeld van, en haar leven op een ver afgelegen boerderij en ranch werkt exemplarisch. Ook het beroep van influencer spreekt sterk tot onze postmoderne verbeelding.

Voor mij was het vooral een choquerend verhaal. In Nelly — de spil van het verhaal en moeder van zes kinderen — zag ik al snel een narcistische persoonlijkheid. Ze wil alles krampachtig onder controle houden, tot op het punt dat ze zelfs bepaalt wat het levensproject van haar man moet zijn. Online stelt ze haar boerderijleven veel mooier voor dan de werkelijkheid. Wanneer haar producer bij het gezin komt inwonen, ontdekt die al snel hoe vanzelfsprekend leugens voor Nelly zijn — alles om het gepolijste schijnbeeld overeind te houden en uiteindelijk miljoenen vrouwen in haar net mee te sleuren. Uiteraard krijgt ze te maken met kritiek en tegenstand, niet in het minst van haar eigen familie en verbolgen volgers op het internet. Toch zet ze stug door. Ze misbruikt zelfs de positie van haar schoonvader — een presidentskandidaat — om haar project financieel mogelijk te maken.

Zelden zag ik zo’n treffend voorbeeld van vrouwelijk narcisme. Nelly zet werkelijk alles op het spel om haar ‘missie’ te doen slagen, ongeacht de vreselijke gevolgen: de verwaarlozing van haar kinderen, een onveilig huwelijk, dierenmishandeling… Het leidt uiteindelijk tot een faillissement en de ontzetting uit de ouderlijke macht, waarna ze weer opnieuw begint.

Dat nieuwe begin krijgt in de roman een magisch-realistisch tintje. Terwijl ze nog in haar oude leven zit, belandt ze al in haar eigen toekomst die eigenlijk een negentiende eeuwse realiteit beschrijft; een geworpenheid waar ze zich met alle macht tegen verzet. Deze passages zijn fantastisch lijflijk beschreven, al kwamen ze op mij wat ongeloofwaardig over. Het schuurt met het realistischere scenario daarvoor. Of is dit juist een bewuste tactiek van de auteur om Nelly’s psychologie nog scherper neer te zetten?

Is het boek een aanrader? Jazeker. Alleen al om stil te staan bij de vele actuele thema’s en het schokkende verloop van het verhaal. Tijdens het lezen moest ik vaak denken aan vrienden van mij die opgroeiden in hippiegezinnen: afgezonderd van de maatschappij, een keuze van de ouders, maar niet van de kinderen, en hoe dat diepe wonden kan slaan. Ook dat brengt auteur Caro Claire Burke heel mooi aan het licht in deze psychologische thriller vol humor en fijnzinnige observaties.

Brigitte Puissant