Een poëziebundel om aandachtig te lezen in deze tijden

Tijd voor vrede

van Charles Ducal
bij Atlas-Contact, Amsterdam, 2025, 88 p., €22,99

Tijd voor vrede

Tussen de glitter en de feërieke verlichting, die ons van half november tot half januari overvallen, wil ik ruimte maken voor de dichtbundel ‘Tijd voor vrede’ van Charles Ducal.

De titel past niet alleen bij de tijd van het jaar, maar vooral bij de tijdgeest.

De meer dan tachtig pagina’s tellende bundel draagt een titel die binnen de Christelijke traditie van de kersttijd een oproep zou kunnen zijn, maar de dichter ziet het ruimer.

In de proloog vertellen drie gedichten wat hem bezighoudt: de onrustige wereld waar hij niet omheen kan als geëngageerde mens/dichter, en hoe het leven, ook het zijne, vorm krijgt in die onstabiele wereld. De worsteling daarmee.

Na de proloog is de bundel opgedeeld: Tijd voor geweld, Poëzie is geen journalistiek, Alleen de vorm, Manieren van sterven, Hoe raak ik je kwijt, Het is nu, en ten slotte een epiloog.

In het eerste deel zijn de gedichten een stevige confrontatie met dat geweld, zoals in ‘Advies’ (p.22) waar je niet om het cynisme heen kunt:

Het is niet verstandig aan mensen te vragen/ zich uit te kleden voor ze zo’n put/beginnen te graven. Zorg voor muziek….

Soms zit de confrontatie in de omkering van waar wij in onze Christelijke traditie vertrouwd mee waren, zoals in ‘Hier waak ik’ (p.19):

Het wordt hier almaar kouder, het is zo./Wie zonder ticket loopt mijdt oogcontact./De man die op de berg uit eigen werk voorlas/is ook de laatste leerling kwijt. In het riool….

De toevoeging “In het riool “ maakt de slag nog harder: de leerling is niet alleen kwijt maar in het riool, niet meteen de aangenaamste plaats om in te verdwijnen. De ruimte ontbreekt om meer voorbeelden te geven maar kort samengevat zijn in: in ‘Tijd voor geweld’ de angst, de kritische blik op de instabiele wereld en het sociaal engagement van de dichter duidelijk voelbaar.

Deze scherpe snedigheid is er ook in ‘Poëzie is geen journalistiek’. In het volgende onderdeel zoekt de dichter verder en dieper naar woorden die de poëzie maken. Van‘’Dwaas’ (p.42) zou ik liefst het gehele gedicht neerschrijven omdat het prutsen aan, het vijlen van woorden leidt tot zulke mooie verwoordingen:

…Het is hun eeuw. Als het ding, eindelijk gaaf,/alsnog gaat zingen, luisteren mogelijk de engelen./ Maar niemand weet of die wel bestaan.

In het daarop volgende gedicht zingen en rijmen de verzen voor zichzelf, maar dat ontdek je best zelf.

In volgende onderdelen zou je ‘Tijd voor vrede’ kunnen verstaan als tijd voor vrede met zichzelf, met onthechting, met afscheid van geliefden en met de eigen sterfelijkheid.

Hier en daar spreekt daaruit een zekere weemoed, nostalgie zoals in ‘Ook wij’ (p.62):

Ik sta voor het raam om aan mij te ontwennen,/zo los van mij dat ik de boom in de tuin kan zien/denken hoelang de man voor het raam er nog zal zijn…

Mij lijkt het, maar wellicht is dat persoonlijke voorkeur, dat hoe dieper de dichter zoekt, worstelt, hoe poëtischer zijn taal wordt. Het is daarom moeilijk om te citeren omdat je eigenlijk het hele gedicht zou moeten neerschrijven om de totale diepte en schoonheid van de taal te ervaren. Toch nog een poging (pag.73) ‘Mocht er licht zijn’:

Ik heb het donker in mij met de pen afgetast/om een plek te vinden waar ik kan wonen./Mocht er licht zijn zou ik het huis kunnen zien/met in de deur de sleutel die ik ben verloren,….

Zo zou ik nog wel meer parels kunnen citeren, maar beter is het om ze zelf te lezen.

Charles Ducal besluit met een epiloog waar in het laatste gedicht ‘Vrede’ (p.85) de buitenwereld en de binnenwereld poëtisch en doordringend samenvallen.

Een bundel om vast te pakken, met mondjesmaat te lezen en telkens weer te herlezen.