Diepe tijd

Wat een schrijfster! Voor mij, beginnende auteur, een rolmodel. Scènes werkt ze haarfijn uit; situaties en contexten verheldert ze voor de lezer op een uiterst boeiende wijze. Ze bouwt parallelle verhaallijnen op die tijd en ruimte overstijgen, waardoor je als lezer moeiteloos meespringt van de negentiende naar de eenentwintigste eeuw.

Elif Shafak laat in dit boek het water, de rivieren en regendruppels in al hun vormen en dimensies spreken—zowel op mythische als wetenschappelijke wijze. Daarvoor kiest ze originele personages wiens levens zijn ingebed in verschillende sociale klassen en culturen. Hoe een enkele regendruppel het verschil maakt op de plekken waar de verhalen zich afspelen, is sprookjesachtig, magisch en tegelijkertijd pijnlijk reëel.

Shafak heeft voeling met de ‘diepe tijd’; de tijd die generaties overspant, zowel in het verleden als in de toekomst. Dat ondervind je in al haar werken. Ze raakt de diepere laag van de werkelijkheid aan. Die laag is voelbaar in de sinaasappels die alle kanten op rollen op een woonboot, in tatoeages, en in het water zelf, dat ze een mysterie laat zijn. Bezit water een geheugen?

Als lezer word je meegezogen in de verzieking, verwoesting en gruwelijke vernietiging van zoveel kostbaars door machtswellust, discriminatie en klimaatopwarming. Het laat je niet los. Aan het einde voel je een diepe verbondenheid met het water, de rivieren, de zeeën, de vissen, en zelfs met de ondergrondse stromingen die in de loop van de geschiedenis zijn gedempt voor industriële en consumptiebelangen.

Haar werk ademt een kritische geest ten aanzien van koloniale roofkunst, Westerse suprematie en religieuze intolerantie. Met de scherpte van een journaliste geeft ze ons inzage in de geschiedenis van een vervolgd volk, de yezidi’s, en slaat zo een brug naar de rauwe actualiteit.

Ik zou niet weten wat ik mis in haar werk, want tijdens het lezen ademen haar zinnen door mij heen. Twee keer heb ik dit boek met volle aandacht en diepe ontroering gelezen. Dank, Elif!